Medezeggenschap belangrijke speler bij doorontwikkeling publieke sector

Lees verder

‘De medezeggenschap moet onderwerpen kunnen oppakken die belangrijk zijn voor medewerkers. Niet alleen belangrijk op de korte termijn, ook en vooral voor de ontwikkeling van organisaties op de langere termijn.’ Dat zegt Jaap Uijlenbroek als hoogleraar arbeidsverhoudingen in de publieke sector (hij is ook directeur-generaal van de Belastingdienst).

Wat verstaat u onder goede zeggenschap en medezeggenschap?
‘Kwaliteit van zeggenschap en medezeggenschap is niet zwart/wit. Vooral het samenspel tussen die twee maakt het verschil en dat heeft te maken met wederzijds vertrouwen. Daar moet je elke dag opnieuw aan werken, aan beide kanten. Als bestuurder moet je medezeggenschappers in staat stellen hun rol te vervullen: zich inzetten voor zaken die de medewerkers raken. Daarnaast is de medezeggenschap het kanaal om de bestuurder te informeren over wat er (breed) speelt in de organisatie, ook in relatie tot de ontwikkelingen in de maatschappij.’

Waarom is goede medezeggenschap van belang voor de kwaliteit van de publieke sector?
‘De medezeggenschap is een belangrijke speler bij de doorontwikkeling van de publieke sector. Daarbij speelt bewustzijn van de eigenheid van de publieke sector een belangrijke rol en ook van het feit dat je moet meegroeien met maatschappelijke ontwikkelingen. Bijvoorbeeld in de dienstverlening, de vele contacten met burgers en de eisen die zij stellen. Daar moeten we samen in optrekken en samen op sturen. Dat vergt van de medezeggenschap wel dat ze daar een toekomstgericht idee bij heeft. Bij een thema als technologisering bijvoorbeeld, moet het niet alleen gaan over het behoud van banen nu, maar vooral ook over (de kwaliteit van werkgelegenheid op) de langere termijn.

Ik merk dat de medezeggenschap daar met een brede blik naar durft te kijken. Ook het besef dat ontwikkeling nodig is, is op veel plaatsen in de publieke dienst aanwezig, medewerkers zijn zich sterk bewust van hun publieke rol.’

Wat is de meerwaarde van goede medezeggenschap voor werkgevers?
‘Kritiek kan de bestuurder prikkelen om goede dingen te doen. Maar het gaat ook om wederzijdse beïnvloeding. En het begint met de vraag: hoe ziet het gemeenschappelijke langetermijnbeeld eruit? Als je dat hebt, kan de medezeggenschap een dragende rol spelen bij veranderingen.’

Is de huidige medezeggenschap opgewassen tegen de (toekomstige) ontwikkelingen in de publieke sector?
‘Dat is lastig te beantwoorden; het kan natuurlijk altijd beter. De kunst zal vooral zijn dat we oppakken wat op ons afkomt. Bijvoorbeeld wat het nieuwe kabinet voor ons in petto heeft. Ook bij een ontwikkeling als de decentralisatie naar de gemeenten zie je dat zeggenschap en medezeggenschap samen de stappen zetten die gezet moeten worden.’

“Als bestuurder moet je medezeggenschappers in staat stellen hun rol te vervullen: zich inzetten voor zaken die de medewerkers raken.”

Worden alle mogelijkheden die de wet biedt benut?
‘De WOR is er vooral om een goede basis te leggen voor medezeggenschap. Als je vergadert met de wet op tafel, wordt het meestal geen goed overleg. Je moet elkaar vooral weten te stimuleren, vanuit een intrinsieke motivatie om het samen goed te doen.
De laatste tijd krijgt WOR-artikel 28 meer aandacht. Daaruit vloeit onder meer voort dat de medezeggenschap ruimte heeft om zelf onderwerpen te agenderen. Dat kan van grote betekenis zijn voor de toekomstontwikkelingen in de organisatie en voor het ambtelijk vakmanschap. De vraag is of de medezeggenschap er op dat gebied al alles uithaalt wat er in zit. Daarom pleit ik ervoor om samen de grote onderwerpen te adresseren: hoe gaan we om met technologische ontwikkelingen en ambtelijk vakmanschap, zodanig dat onze dienstverlening aansluit bij de maatschappelijke ontwikkelingen.’

Hoe ziet de medezeggenschap er anno 2027 uit?
‘Over tien jaar moet in ieder geval de leeftijdsopbouw anders zijn dan nu. De inhoud van het medezeggenschapswerk zal niet heel erg anders zijn, wel de manier waarop de medezeggenschap de achterban raadpleegt.

In sommige gevallen wordt al goed gebruik gemaakt van digitale manieren om contact te houden, het is heel belangrijk om dat verder uit te bouwen.
Verder is de graad van betrokkenheid te verhogen door te tonen dat echte medezeggenschap daadwerkelijk een vorm is van samen optrekken. Jonge mensen hebben interesse om werkelijk een verschil te maken en invloed te hebben. Als ze zien dat het ook echt zo werkt, wordt het voor hen aantrekkelijk om te participeren.’

Hebt u tips om de kwaliteit en meerwaarde van medezeggenschap te vergroten?

  • Werk aan een goede, open relatie, met wederzijds vertrouwen en door zaken vroegtijdig met elkaar te delen. Gun elkaar de nodige ruimte.
  • Gun de medezeggenschap het eigen gezicht en de eigen profilering.
  • Ondersteun de medezeggenschap in het gebruik van moderne manieren om contact te onderhouden met de achterban. Help hen daarbij en stel die middelen beschikbaar.

Prof. dr. Jaap Uijlenbroek is bijzonder hoogleraar Arbeidsverhoudingen in de publieke sector op de Albeda Leerstoel van de Universiteit Leiden en het CAOP en heeft als hoofdfunctie directeur-generaal Belastingdienst bij het ministerie van Financiën. Hiervoor was hij onder meer directeur-generaal Vastgoed en Bedrijfsvoering Rijk en directeur-generaal Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk, beide bij BZK. Hij stond aan de wieg van de groepsondernemingsraad (GOR) bij het Rijk.

“Jonge mensen hebben interesse om werkelijk een verschil te maken en invloed te hebben.”

Video
Delen

Uw naam

E-mail

Naam ontvanger

E-mail adres ontvanger

Uw bericht

Verstuur

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Naam

E-mail

Bericht

Verstuur

Aanmelden