Herontwerp werkprocessen leidt tot duurzame plaatsingen arbeidsbeperkten

Lees verder

Meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk helpen én houden. Dát was de doelstelling van het rijksbrede programma: Duurzaam perspectief voor mensen met een arbeidsbeperking. Het programma richtte zich op het adviseren en faciliteren van ministeries bij de realisatie van de banenafspraak.

In het verleden waren plaatsingen van mensen met een arbeidsbeperking niet altijd duurzaam van aard. In 2014 besloten de rijksoverheid en de vakbonden de handen ineen te slaan om te komen tot meer en duurzamer werk voor mensen met een arbeidsbeperking. In samenwerking met de Universiteit Maastricht werd ‘inclusief herontwerp van werkprocessen’ ingezet en verder ontwikkeld. Met deze methode wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuwe vorm van arbeidsverdeling.

Herontwerp van werkprocessen
Margreet Mook was vanuit AC Rijksvakbonden als beleidsadviseur betrokken bij het programma. Zij legt uit wat de methode Inclusief herontwerp van werkprocessen behelst. ‘Er wordt gekeken naar wat voor werk er wordt gedaan in een team en of je elementaire taken kunt afsplitsen van de complexere taken. Deze taken kunnen worden samengevoegd tot nieuwe functies. Deze functies zijn geschikt voor mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Zo ontstaat er meer variatie in functies en worden de capaciteiten van medewerkers op elk niveau beter benut.’

Volgens Mook zijn door de bezuinigingen en digitalisering in het verleden veel werkpakketten verloren gegaan. Dat heeft tot gevolg dat hoogopgeleiden met een hoog salaris worstelen met extra administratieve klussen. ‘Een voorbeeld is dat medewerkers zelf hun declaraties invoeren. Dat doen ze niet regelmatig, waardoor het ze veel tijd kost. Dit soort taken kun je eenvoudig bij ze weghalen, door een nieuwe functie te creëren. Dit soort functies zijn naast maatschappelijk verantwoord ook economisch aantrekkelijk voor de werkgever’, zegt Mook.

Duurzaam werk
Door vanuit het werk te denken, ontstaan duurzame takenpakketten. ‘Het gaat uit van bestaand werk. Je kunt mensen voor deze taken aannemen en ze uiteindelijk vast in dienst nemen. Er ontstaat vraag naar mensen die dit werk kunnen doen. Zo creëer je een duurzaam perspectief voor deze mensen’, aldus Mook.

”Er wordt gekeken naar wat voor werk er wordt gedaan in een team en of je taken kunt afsplitsen van de complexere taken. Door deze taken samen te voegen, ontstaan er nieuwe functies die geschikt zijn voor mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Zo ontstaat er meer variatie in functies en worden de capaciteiten van medewerkers op elk niveau beter benut.”

Ondersteunende diensten uitbesteed
Toch blijkt het in de praktijk niet altijd even eenvoudig om duurzame plaatsingen te bewerkstelligen. Dat heeft volgens Mook meerdere oorzaken. ‘De overheid heeft allerlei ondersteunende diensten uitbesteed, zoals schoonmaak, catering en groenvoorziening. Daarnaast kun je ook niet alle eenvoudige taken weghalen bij hoogopgeleiden. Dat is toch een soort rustmoment. Ten slotte is het niet altijd meetbaar of de nieuwe taakverdeling daadwerkelijk efficiënt is. Managers hebben het gevoel dat er meer mensen en uren worden ingezet voor hetzelfde werk. Werktijd die op deze manier vrijkomt is snel weer gevuld en werkduur van medewerkers wordt gewoonlijk alleen verminderd op eigen verzoek of bij door- en uitstroom.’

Waardevol werk
Het programma Duurzaam perspectief voor mensen met een arbeidsbeperking in de rijkssector richtte zich niet alleen op functieontwerp. Er is ook jobcarving toegepast. Jobcarving is het losknippen van functies of taken, waardoor een nieuwe functie op maat wordt gemaakt voor een persoon met een arbeidsbeperking.

Bij jobcarving wordt vanuit het individu gedacht, waar bij functiecreatie wordt gedacht vanuit het werk. Ten slotte wordt ook gekeken naar waardevol werk dat blijft liggen. Mook noemt het KNMI als voorbeeld. ‘Een persoon met een arbeidsbeperking bleek in staat om wetenschappelijke teksten te vertalen naar toegankelijke teksten. Daar was in het verleden geen ruimte voor, maar kon op deze manier toch ingevuld worden. Dat is een voorbeeld van functiecreatie.’

Werk anders organiseren
Mook vindt dat we het werk op een andere manier moeten organiseren. ‘Uit onderzoek blijkt dat mensen met een arbeidsbeperking altijd onderaan in de hiërarchie staan, ongeacht hun opleiding of ervaring. Daarnaast wordt de startkwalificatie voor werk steeds hoger. Dat ligt nu al op mbo. Als wij alles steeds complexer maken, dan worden steeds meer mensen arbeidsbeperkt. Universiteit Maastricht adviseert om één keer in de vijf jaar opnieuw naar de werkverdeling te kijken. Zo gaat de kwaliteit van het werk omhoog voor alle medewerkers.’

Margreet Mook is vanuit AC Rijksvakbonden als beleidsadviseur betrokken bij het rijksbrede programma Duurzaam perspectief voor mensen met een arbeidsbeperking. Zij is  projectleider van het onderzoeksproject Lerend Evalueren.

Team Inclusief – als opvolger van het programma – adviseert en ondersteunt ministeries bij de realisatie van de banenafspraak (teaminclusief@rijksoverheid.nl). Ook kun je veel informatie vinden op  www.toolboxinclusief.nl.

Video
Delen

Uw naam

E-mail

Naam ontvanger

E-mail adres ontvanger

Uw bericht

Verstuur

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Naam

E-mail

Bericht

Verstuur

Aanmelden